Özgürlüğün Sesi… 50 Mahpus 50 Fotoğrafçı
“Bu kitabı ortaya çıkaran süreç 2015 yılında Görülmüştür Kolektifi’nin düzenlediği ‘Sizin hâlâ bir mektup arkadaşınız yok mu?’ kampanyasıyla başladı. Görülmüştür’den yazar Adil Okay, Redfotoğraf’tan Özcan Yaman’la bir araya gelerek içeri ile dışarıyı buluşturan bir proje geliştirdiler. İlk ürün “Fotoğraf Köprüsü” sergisi oldu. Bu sergi 2016-17 yıllarında yurt içinde ve dışında pek çok yerde sergilendi ve kitaba dönüştü. İkinci adımda “Düşler Tutsak Edilemez” adıyla düzenlenen sergi de çok gezdi ve nihayet kitaplaştırıldı. Bu sürekliliğin nedeni projenin mahpusların hayatında yarattığı olumlu etkilerdi kuşkusuz. Gelen talepler üzerine üçüncü aşamada, “özgürlük” kavramının taşıdığı anlam mahpuslara soruldu. Bu projeye de “Özgürlüğün Sesi” ismi verildi. Şimdiye kadar sanat alanında “Özgürlüğün Sesi” kadar çok gezilen bir sergi görmedim. Bu ilgi, konunun ne kadar çok insanın hayatına dokunduğunu kanıtlıyor. İnsanlar sergiyi, bir duygu yoğunluğu ile sanki sözcüklerin arasında yakınlarını arar gibi geziyorlar. Bu serginin / kitabın etkisinin bir çeşit kavuşma hissi olduğunu düşünüyorum… ”
Ezgi Bakçay – Karşı Sanat
***
“Hapishanelere tıkılan gencecik insanlar düşlerini büyütüyorlar azim ve sabırla. Umutlarını üzmüyorlar. Bir gün başlarını kesintisiz masmavi gökyüzüne çevirip, birlikte ağız dolusu güleceklerine inanıyorlar. 50 fotoğraf 50 düşü taşıyor. 50 düş 50 fotoğrafta yaşıyor. Siz de bu kitabın sayfaları arasında gezinerek o özgür dünya düşünü hayata geçirebilirsiniz. Kolay değil düşleri kaleme almak, kolay değil o düşleri görüntülemek. Kolay değil düşler için dört duvar arasına konulmak. Onların başardığı zoru siz de ‘Özgürlüğün Sesi’nde görebilirsiniz.”
Korkut Akın – Siyasi Haber
***
“Politik tutsaklarla dayanışmayı hedefleyen Görülmüştür Kolektifi ve toplumsal sorunları fotoğraf aracılığıyla belgeleme iddiasını sürdüren Redfotoğraf Grubu’nun hazırladığı Özgürlüğün Sesi projesini önemsedim, üzerine yazmak, onun bilinirliğine katkı sağlamak, gerekli gördüğüm yerlerde –gelecek sergilerin esenliği ve kalitesi için– önerilerde bulunmak ve hepsinden önemlisi izleyiciyi bu sergi (kitap) aracılığıyla “duvarın ardındaki dışarıyla” yaşamaya devam eden içerdekiler üzerine biraz olsun düşündürmek istedim. Beklediğimin aksine meşakkatli fikirlere gark edilen, vahameti kendisini ketleyen ben oldum…”
Oktay Orhun – Susma 24
***
Özgürlük tanımının genel ve soyut bir kavram olduğunun bilincindeyiz. Toplumsal, ekonomik ve siyasal özgürlükler olmadan, kollektif bilincin önüne set çekilerek sunulan her türlü “özgürlük” söyleminin dışı süslü ama içi boştur. Bu düşüncemizden hareketle gerçek özgürlüğe ürettiklerimiz ile katkı vermeye çalışan fotoğrafçılar olarak; 1 Mayıslardan, Gezi Direnişine, içeride ve dışarıda tutsaklığa karşı fotoğraflarımızla ses vermeye çalışıyoruz. Bu bağlamda daha önce de kendileriyle ortak çalışmalar gerçekleştirdiğimiz “Görülmüştür” grubundan gelen çağrı ile yine el ele “ÖZGÜRLÜK” temalı bu çalışmayı ortaya koyduk.
Metin Ekinci- redfotoğraf
***
“Özgürlüğün Sesi” adını verdiğimiz bu projeyi hazırlamak için farklı hapishanelerde kalan 50 mahpusa mektup yazdık. Özgürlük temalı yazı istediğimizi ifade eden mektupların bazıları mahpuslara ulaşamadan kayboldu, ulaşanlara verilen yanıtların birçoğunu da kimliği bilinmeyen virüsler yok etti. Yanıt alamadığımız tutsaklara faks çektik. Bazılarının aile bireylerine ulaşıp mesaj ilettik. Görülmüştür Kolektifi’nden arkadaşlarımız aylarca postane kapılarında kuyruklarda bekledi. Ve nihayet bir yıllık uğraştan sonra Redfotoğraf Grubu’ndan, Görülmüştür Kolektifi’nden ve tutsak yakınlarından bir grubun özverili, sabırlı çalışması sonuç verdi. 50 Tutsağın daha önce yayınlanmamış, özgün Özgürlük betimlemesini bir araya getirdik. Özgürlüğün Sesi adlı bu sergiye / kitaba katkı sunan mahpuslar; 10, 20, 30 yıldır zindanda olmalarına rağmen yaşama ve özgürlüğe dair umutlu olduklarını şiir, aforizma, deneme ya da minimal öykü ile haykırdılar. Mahpuslardan gelen, “Özgürlük” kavramını yeni boyutlara taşıyan, bu güne kadar duymadığımız, okumadığımız imgelerle taçlandıran şiir ve metinler bizde hayranlık uyandırdı. “
Adil Okay – Görülmüştür Kolektifi
KÜNYE:
Özgürlüğün Sesi, şiir metin ve fotoğraf, yayına hazırlayan Adil Okay, Ütopya Yayınevi, Ankara, Ekim 2020.
***
İÇİNDEKİLER
(Solda Mahpus, Sağda Fotoğrafçı İsimleri)
A.Kerim Aktaş – Enver Enli
Abdullah Kalay – Engin Çolakoğlu
Adnan Öztel – Ahmet Kemal Akıncı
Ahmet Bilge – Özcan Yurdalan
Beritan Anahtar – Sultan Esen
Cebrail Çakto – Hakan Ottaş
Cihan Karaman – Dora Günel
Deniz Tepeli – Pembegül Gökçek
Emre Ünlü – Faruk Bilal
Ercan Binay – Yücel Tunca
Ergin Doğru – Edip Yeşil
Ergül Çiçekler – Emrah Şahbaz
Erkan Karataş – Çiğdem Sakine Namlı
Esat Naci Yıldırım – Özcan Yaman
Felemez Erdem – Halil Doğan
Ferhan Mordeniz – Sakine Yıldıran
Fikret ve Müslüm Karadağ – Mustafa Kara
Gazel Bulut – Murat Germen
Gönül Bulut – Bese Balkan
Gülazer Akın – Güldehen Yoğurtçu
Halil Güneş – Yüksel Uygun
Hasan Şahingöz – Taner Demir
Haydar Sönmez – Fatih Balkan
İbrahim Şahin – Yasemin Atasoy
Kadir Yıldız – Paşa İmrek
Kamil Turanlıoğlu – Arman Camgözoğlu
M. Sıddık Kıvanç – Baytekin Kara
M. Zeki Deniz – Gültekin Alkurt
Mehmet Garip Yaş – Hakan Gönüllü
Murat Türk – Ümit Kıvanç
Naim Küçükkaya – Günseli Baki
Nibel Genç – Nuray Özgülnar
Özlem Seyhan – Aylin Öztürk
Ömer Raman Özdurak – Özden Sevim
Resul Kocatürk – Ali Osman Abalı
Resul Sarıgül – Tülin Şahin Okay
Rojbin Perişan – Adil Okay
Sami Özbil – Kerem Ocak
Serdar Koç – Fethiye Özdal
Seyit Oktay – Damla Atak
Sinan Bülbül – Metin Ekinci
Suphi Orhan – Mehmet Özer
Süleyman Erol – Yeşim Ağaoğlu
Şemsettin Özer – Gökhan Taşbaş
Tayyar Eroğlu – Sedat Suna
Ümmü Gülsüm Meşe – Kinyas Bostancı
Yıldız Sönmez – Hayriye Mihyaz
Yılmaz Demir – Güven Kebeci
Zeliha Bulut – Fenni Özalp
Zeynep Avcı – Şahin Sürücü